Kies jij voor de zomer- of wintertijd?

Eind oktober zetten we de klok een uur terug en ging de wintertijd in. Dit doen we al sinds 1977. Aanleiding was de oliecrisis. We konden energie besparen door langer gebruik te maken van het daglicht. De laatste jaren is steeds meer discussie over het verzetten van de tijd. Wegen de voordelen nog wel op tegen de nadelen? Een discussie die inmiddels op Europees niveau gevoerd wordt. De Europese Commissie wil dat lidstaten voor oktober 2019 kiezen voor een vaste zomer- of wintertijd. Maar hoe maakt Nederland een keuze?

Zonnige avonden en vrolijke mensen
Arjen Lubach besteedde op 28 oktober jl. in zijn programma Zondag met Lubach aandacht aan het onderwerp. In zijn programma liet hij zien, dat mensen een voorkeur hebben voor de zomertijd. Diverse peilingen laten hetzelfde beeld zien. Wat blijkt? Mensen kiezen voor de zomertijd vanwege het woord ‘zomer’. Want dat woord associëren ze onbewust met een zomers gevoel zoals lange, warme avonden, drankjes op het terras en zonnen op het strand. Bij ‘wintertijd’ denken mensen aan kou, regen, donker en depressie. De voorkeur van mensen voor de zomertijd heeft dus niets te maken met de klok maar alles met het vrolijke gevoel dat het woord ‘zomer’ hen geeft.

Priming
De associaties die de zomer- en wintertijd oproepen, zijn in ons hoofd ‘geprimed’. Priming is een onbewuste vorm van menselijk geheugen. Wanneer je denkt aan een begrip, taak of gebeurtenis zoeken je hersenen naar associaties die hierbij passen. Een voorbeeld: wanneer mensen het woord ‘geel’ zien, zijn ze sneller in staat om het woord ‘banaan’ te herkennen. Dit komt omdat ‘geel’ en ‘banaan’ in onze hersenen een sterke associatie delen (Psychology Today, 2018).

Bepaal je agenda
Wanneer je weet hoe priming werkt, kun je deze techniek inzetten om bijvoorbeeld de publieke opinie te beïnvloeden. Politici maken hier regelmatig gebruik van door één onderwerp veel aandacht te geven en telkens hetzelfde standpunt uit te dragen. Hoe vaker mensen de combinatie van een onderwerp en standpunt horen, hoe sterker de associatie. Wanneer politici in Nederland uitdragen achter een vaste zomertijd te staan, wordt de associatie bij de zomertijd nog sterker. Mensen kiezen dan massaal voor de zomertijd.

Kortom: het maken van een keuze tussen de zomer- en wintertijd kunnen we dus beter niet aan ons gevoel overlaten maar aan de kennis van wetenschappers.

Bronnen
Lubach, A. (presentator). (2018, 28 oktober). Zondag met Lubach (TV-show). NPO.
NRC Handelsblad. (2018, 1 november). Tien vragen over de zomer- en wintertijddiscussie. Geraadpleegd op 2 november 2018, van: https://www.nrc.nl/nieuws/2018/11/01/tien- vragen-over-de-zomer-en-wintertijddiscussie-a2753117.
Psychology Today (2018). What is Priming? Geraadpleegd op 2 november 2018, van: https://www.psychologytoday.com/intl/basics/priming.
Scheufele, D. A. (2000). Agenda-setting, priming, and framing revisited: Another look at cognitive effects of political communicationMass Communication & Society3(2-3), 297-316.